Mẹo: chạm vào nguyên liệu hoặc từng bước để đánh dấu đã làm xong. “Chế độ nấu” giữ màn hình sáng và phóng to chữ.
Mâm cơm quê ngày trước, chỉ cần một đĩa tép đỏ au xen những lát khế mềm, nước sốt sền sệt chua chua ngọt ngọt là cả nhà ăn thêm bát cơm. Tép rang khế là món của những gia đình gần ao hồ, sông ngòi, nguyên liệu rẻ mà vị lại tròn trịa: tép ngọt, khế chua, chút cay của ớt và mùi thơm hành mỡ. Món này nấu chưa tới nửa giờ, nhưng để tép giòn vỏ, không tanh và khế không nát vụn thì cần vài mẹo nhỏ dưới đây.

Mục lục
Mâm cơm quê ngày trước, chỉ cần một đĩa tép đỏ au xen những lát khế mềm, nước sốt sền sệt chua chua ngọt ngọt là cả nhà ăn thêm bát cơm. Tép rang khế là món của những gia đình gần ao hồ, sông ngòi, nguyên liệu rẻ mà vị lại tròn trịa: tép ngọt, khế chua, chút cay của ớt và mùi thơm hành mỡ. Món này nấu chưa tới nửa giờ, nhưng để tép giòn vỏ, không tanh và khế không nát vụn thì cần vài mẹo nhỏ dưới đây.
Chọn tép và khế cho đúng
Tép tươi
- Tép đồng (tép riu, tép bạc) loại nhỏ cỡ đầu đũa là hợp nhất vì rang lên ăn được cả vỏ. Tép to hơn thì nên cắt bớt râu và chân.
- Tép tươi có vỏ trong, bóng, thân cong, còn búng nhảy. Tép ươn có màu đục, đầu dễ rời khỏi thân, ngửi thấy mùi hôi.
- Tránh tép đã ngả đỏ hồng khi còn sống hoặc có mùi hóa chất lạ.
Khế chua
- Chọn khế chua, quả chín tới màu xanh vàng, múi dày, cầm chắc tay. Khế quá xanh rất chát, khế chín vàng nhũn dễ nát.
- Không dùng khế ngọt, vì món sẽ mất vị chua làm nền cho tép.
Nguyên liệu cho 4 người
Thời gian sơ chế 10 phút, thời gian rang khoảng 15 phút.
| Nguyên liệu | Định lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Tép tươi | 400 g | Tép đồng nhỏ, cắt râu |
| Khế chua | 2 quả (khoảng 300 g) | Gọt cạnh, thái lát dày 3 mm |
| Hành khô | 3 củ | Băm nhỏ |
| Tỏi | 3 tép | Băm nhỏ |
| Hành lá | 3 cây | Thái khúc, tách phần trắng |
| Ớt tươi | 1 đến 2 quả | Thái lát, tùy độ cay |
| Nước mắm | 1,5 muỗng canh | Chia làm hai lần nêm |
| Đường | 1,5 muỗng canh | Điều chỉnh theo độ chua của khế |
| Mỡ lợn hoặc dầu ăn | 2 muỗng canh | Mỡ lợn cho vị thơm hơn |
| Tiêu xay | 1/4 muỗng cà phê | Rắc khi tắt bếp |
Sơ chế tép không tanh
- Cho tép vào rổ, nhặt bỏ rác, rong và những con đã chết. Dùng kéo cắt bớt râu dài và phần chóp đầu nhọn nếu tép hơi to.
- Rửa tép qua 2 đến 3 lần nước, lần cuối pha chút muối, xóc nhẹ rồi xả lại.
- Để tép ráo nước khoảng 5 phút. Tép càng ráo khi rang càng giòn vỏ và ít bắn dầu.
- Ướp tép với một nửa lượng nước mắm, 1 muỗng cà phê đường, nửa phần hành tỏi băm, để 10 phút trong lúc sơ chế khế.
- Khế rửa sạch, dùng dao gọt bỏ phần sống cạnh sẫm màu, bỏ hạt, thái lát ngang thành hình ngôi sao.

Cách làm tép rang khế từng bước
- Rang tép riêng: bắc chảo lên lửa vừa, cho tép vào rang khô khoảng 3 đến 4 phút cho bay hết hơi nước, vỏ tép chuyển đỏ. Bước rang khô này giúp tép săn và bớt mùi tanh.
- Thêm mỡ cho giòn: cho 1 muỗng canh mỡ vào, đảo thêm 3 phút đến khi vỏ tép đỏ au, se lại và có mùi thơm. Trút tép ra bát.
- Phi thơm: cho phần mỡ còn lại vào chảo, phi phần hành tỏi băm còn lại cùng phần trắng hành lá đến khi vàng thơm.
- Xào khế: cho khế vào đảo khoảng 2 phút, nêm phần nước mắm và đường còn lại. Khế tiết nước, mềm bớt nhưng vẫn giữ hình sao.
- Rim chung: đổ tép vào chảo, đảo đều trên lửa vừa khoảng 3 đến 4 phút để nước khế thấm vào tép, nước sốt keo lại sền sệt bám quanh tép.
- Hoàn thiện: nếm vị, cho ớt và phần lá hành, đảo vài lượt, rắc tiêu rồi tắt bếp.
Tép phải chín đỏ đều, không còn con nào trong hoặc xám. Tép và các loại giáp xác nhỏ cần được nấu chín kỹ, nhất là khi cho trẻ nhỏ, người già hay phụ nữ mang thai ăn.
Lỗi thường gặp và cách sửa
Tép mềm, không giòn vỏ
Do tép còn ướt hoặc cho tép và khế vào cùng lúc. Nước khế làm tép bị luộc chứ không được rang. Hãy rang tép riêng trước đến khi se vỏ, sau đó mới trộn với khế.
Món bị tanh
Tép không tươi hoặc chưa rang khô kỹ là nguyên nhân thường gặp. Thêm chút gừng băm khi phi hành tỏi, rang tép kỹ hơn và dùng mỡ lợn thay dầu sẽ khử mùi hiệu quả.
Khế nát vụn, nước sốt đục
Khế chín quá hoặc đảo quá mạnh tay. Chọn khế chín tới, thái lát dày chừng 3 mm và đảo nhẹ bằng muỗng gỗ.
Vị quá chua hoặc quá ngọt
Mỗi quả khế có độ chua khác nhau. Hãy nếm sau khi xào khế, rồi mới thêm đường từ từ. Nếu chua gắt, thêm nửa muỗng đường và chút nước mắm, vị sẽ tròn ngay.

Biến tấu và ăn kèm
- Tép rang khế thịt ba chỉ: thêm 150 g ba chỉ thái mỏng, xào cháy cạnh trước khi cho khế. Mỡ từ thịt làm tép bóng và thơm hơn.
- Tép rang khế thêm cà chua: 1 quả cà chua thái múi cho nước sốt đỏ đẹp, vị chua dịu hơn.
- Tép rang khế cay: thêm ớt bột hoặc sa tế khi phi hành để món cay nồng cho ngày lạnh.
Tép rang khế hợp nhất với cơm trắng nóng và một bát canh rau luộc. Nếu nhà thích món mặn ngọt kiểu này, bạn có thể đổi bữa với tôm rim thịt mặn ngọt hoặc mắm chưng thịt trứng đưa cơm. Món tép đậm vị cũng rất hợp khi xếp vào thực đơn cơm tối những ngày chuyển lạnh.
Bảo quản
- Tép tươi: nên nấu trong ngày. Nếu chưa nấu ngay, rửa sạch, để ráo, cho vào hộp kín cất ngăn mát và dùng trong vòng 24 giờ.
- Tép đã rang: để nguội, cho vào hộp kín, cất ngăn mát được 2 ngày. Khi ăn, đảo lại trên chảo nóng đến khi sôi lăn tăn.
- Không để món tép rang ở nhiệt độ phòng quá 2 giờ, nhất là ngày nóng ẩm.
Câu hỏi thường gặp
Không có khế thì thay bằng gì?
Có thể thay bằng sấu, me chua hoặc cà chua xanh. Mỗi loại cho một vị chua khác, nhưng sấu và khế vẫn hợp với tép nhất.
Tép đông lạnh có làm được món này không?
Được, nhưng nên rã đông trong ngăn mát, thấm thật khô bằng khăn giấy rồi rang khô lâu hơn một chút. Tép đông lạnh thường không giòn vỏ bằng tép tươi.
Có nên bóc vỏ tép trước khi rang không?
Với tép nhỏ thì không cần, vỏ rang giòn ăn được. Tép to vỏ cứng, bạn có thể bóc vỏ hoặc cắt bớt đầu để người già, trẻ nhỏ dễ ăn.
Đĩa tép rang khế thành công có tép đỏ giòn, khế mềm mà vẫn giữ hình, nước sốt sánh, vị chua ngọt quyện mùi hành mỡ. Món quê không cầu kỳ này chỉ đòi hỏi bạn kiên nhẫn rang tép riêng vài phút, đổi lại là một bữa cơm khiến ai cũng nhớ vị nhà.